Bon senioralny – na czym będzie polegał i komu pomoże?

O założeniach programu, możliwościach wsparcia tarnowskich seniorów i wyzwaniach związanych z jego realizacją z Dorotą Krakowską, dyrektorką Centrum Usług Społecznych w Tarnowie, rozmawia Lidia Jaźwińska.

1. Na czym dokładnie ma polegać bon senioralny i jakie potrzeby osób starszych ma przede wszystkim zaspokajać? Czy będzie to realne wsparcie w codziennym funkcjonowaniu seniorów, którzy potrzebują pomocy, ale nie wymagają całodobowej opieki?

Bon senioralny jest usługą społeczną polegającą na zapewnieniu bezpłatnego wsparcia bezpośrednio w miejscu zamieszkania osoby starszej. Nie będzie wypłatą gotówki ani dodatkiem do emerytury czy renty.

Jego głównym celem jest umożliwienie seniorom jak najdłuższego, bezpiecznego i samodzielnego życia we własnym środowisku. Rozwiązanie to ma wypełnić lukę pomiędzy samodzielnym funkcjonowaniem a koniecznością korzystania z całodobowej opieki. Chodzi o osoby, które potrzebują pomocy w codziennych czynnościach, ale nie wymagają stałej opieki.

Wsparcie będzie kierowane przede wszystkim do seniorów, którzy:

• nie radzą sobie już ze wszystkimi obowiązkami domowymi;
• mają trudności z robieniem zakupów, przygotowywaniem posiłków czy utrzymaniem higieny osobistej;
• potrzebują pomocy przy poruszaniu się i wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego;
• są samotni i mają ograniczone kontakty społeczne;
• nie wymagają pobytu w domu pomocy społecznej, ale potrzebują regularnego wsparcia.

Moim zdaniem jest to jeden z ważnych kierunków rozwoju polityki senioralnej. Nie powinniśmy czekać, aż osoba starsza całkowicie straci samodzielność. Odpowiednio wczesna pomoc pozwala zapobiegać pogarszaniu się jej sytuacji, ograniczać ryzyko samotności i izolacji społecznej oraz jak najdłużej zachować sprawność i niezależność.

Najważniejsze jest stworzenie seniorom warunków do bezpiecznego życia we własnych domach, z poczuciem, że w codziennych trudnościach mogą liczyć na pomoc.

2. Kto będzie mógł skorzystać z bonu senioralnego? Jakie kryteria będą musieli spełnić seniorzy i ich rodziny, aby otrzymać takie wsparcie?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami z bonu senioralnego będą mogły skorzystać osoby, które spełnią określone kryteria.

Do najważniejszych warunków należą:

• ukończenie 65. roku życia;
• występowanie niezaspokojonych potrzeb w zakresie podstawowych czynności życia codziennego;
• średni miesięczny dochód seniora z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, nieprzekraczający 3410 zł netto;
• posiadanie odpowiedniego obywatelstwa, m.in. polskiego lub jednego z państw Unii Europejskiej;
• zamieszkiwanie na terytorium Polski w okresie korzystania z bonu.

Warto podkreślić, że przy ustalaniu kryterium dochodowego brany jest pod uwagę wyłącznie dochód samego seniora, a nie łączny dochód całej rodziny czy gospodarstwa domowego. Oznacza to, że nie sumuje się emerytury osoby starszej z zarobkami współmałżonka czy dzieci.

Przepisy przewidują również określone wyłączenia. Z bonu nie będą mogły skorzystać osoby, na które ustalono prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna.

Wykluczone są także osoby korzystające m.in. ze świadczenia wspierającego, usług opiekuńczych lub asystenckich finansowanych w ramach innych programów, a także osoby objęte całodobową opieką w placówkach stacjonarnych lub instytucjonalną opieką dzienną.

Celem tych ograniczeń jest odpowiednie ukierunkowanie pomocy, tak aby bon trafiał przede wszystkim do osób, które potrzebują wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, a jednocześnie nie korzystają z innych, wykluczających się form pomocy.

3. Jak bon senioralny będzie wyglądał w praktyce w Tarnowie? Czy CUS jest już przygotowane do realizacji tego rozwiązania i czy wiadomo, kiedy tarnowscy seniorzy mogliby z niego skorzystać?

W Tarnowie realizacją bonu senioralnego zajmie się Centrum Usług Społecznych. Senior lub osoba działająca w jego imieniu będzie mogła uzyskać w CUS niezbędne informacje, złożyć wniosek i przejść procedurę oceny indywidualnych potrzeb. Na tej podstawie zostanie określony zakres wsparcia dostosowany do sytuacji konkretnej osoby.

Centrum Usług Społecznych jest przygotowane kadrowo i organizacyjnie do realizacji tego zadania. Za jego wdrażanie odpowiadają Koordynatorzy Indywidualnych Planów Usług Społecznych, którzy rozpoczęli już przyjmowanie wniosków. Teraz szczególnie ważne będzie sprawne przeprowadzenie procedury kwalifikacyjnej, aby osoby potrzebujące pomocy mogły możliwie szybko z niej skorzystać.

Wnioski można składać w Centrum Usług Społecznych w Tarnowie:

• ul. Eliasza Goldhammera 3, pokoje 102 i 102a;
• telefony: 14 688 21 29, 14 688 21 30, 14 688 21 31;
• ul. Brodzińskiego 14 – Punkt Obsługi Mieszkańca;
• telefon: 14 688 20 20.

4. Jakiego rodzaju pomoc będzie można uzyskać w ramach bonu? Czy będzie to m.in. pomoc w zakupach, sprzątaniu, przygotowywaniu posiłków, załatwianiu spraw urzędowych czy wsparcie w codziennych czynnościach?

Zakres wsparcia jest szeroki i obejmuje przede wszystkim codzienne czynności, z którymi osoby starsze mają trudności. Pomoc będzie dostosowywana do indywidualnej sytuacji seniora i może obejmować między innymi:

• Zakupy – pomoc w robieniu podstawowych zakupów i przynoszeniu ich do domu.
• Przygotowywanie posiłków – wsparcie w przygotowaniu jedzenia i organizacji codziennych posiłków.
• Utrzymanie porządku – pomoc w dbaniu o najbliższe otoczenie seniora.
• Higiena osobista – pomoc w myciu, ubieraniu się i wykonywaniu podstawowych czynności pielęgnacyjnych.
• Poruszanie się – wsparcie przy przemieszczaniu się i wykonywaniu codziennych czynności.
• Kontakty społeczne i aktywizacja – towarzyszenie seniorowi, pomoc w utrzymywaniu kontaktów z otoczeniem oraz aktywizacja społeczna, intelektualna i ruchowa. Może to obejmować na przykład wspólne wyjście na spacer, udział w praktykach religijnych czy pomoc w dotarciu na wizytę lekarską.

W programie przewidziano maksymalnie 50 godzin wsparcia miesięcznie, a wartość usług może wynosić do 2500 zł miesięcznie. Senior nie otrzymuje tych środków w formie gotówki. Bon ma postać konkretnych usług, których organizacją i finansowaniem zajmuje się CUS.

Liczba godzin będzie uzależniona od zakresu potrzeb danej osoby. Jednemu seniorowi wystarczy kilka godzin tygodniowo przeznaczonych na zakupy czy przygotowanie posiłków, inny będzie potrzebował częstszego wsparcia w zakresie higieny osobistej, poruszania się lub innych codziennych czynności.

Zależy nam na tym, aby pomoc była rzeczywiście przydatna i odpowiadała na konkretne trudności, z jakimi mierzy się osoba starsza.

5. Czy bon senioralny rzeczywiście odciąży rodziny opiekujące się osobami starszymi? Jakie największe korzyści może przynieść to rozwiązanie seniorom i ich bliskim, a jakie wyzwania stoją przed samorządem?

Moim zdaniem odciążenie rodzin opiekujących się osobami starszymi może być jedną z najważniejszych korzyści wynikających z wprowadzenia bonu senioralnego.

Obecnie bardzo często opieka nad starszym rodzicem spoczywa na jego dzieciach, które jednocześnie pracują zawodowo, wychowują własne dzieci i prowadzą gospodarstwo domowe. Niejednokrotnie wiąże się to z dużym obciążeniem fizycznym, psychicznym i organizacyjnym.

Bon senioralny może przejąć część obowiązków związanych z codziennym wspieraniem seniora. Dzięki temu bliscy zyskają dodatkową pomoc w organizacji opieki, zakupach czy wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego. Pozwoli im to łatwiej godzić obowiązki rodzinne i zawodowe z troską o starszych rodziców.

Korzyści mogą być obustronne.

Dla seniorów oznacza to:

• większe poczucie bezpieczeństwa;
• możliwość pozostania we własnym domu i znanym sobie otoczeniu;
• zachowanie możliwie dużej samodzielności;
• ograniczenie samotności i izolacji społecznej;
• poprawę jakości codziennego życia.

Dla rodzin natomiast:

• mniejsze obciążenie codziennymi obowiązkami opiekuńczymi;
• większą możliwość pogodzenia pracy zawodowej z opieką nad rodzicami;
• większy spokój i poczucie bezpieczeństwa o bliską osobę;
• ograniczenie ryzyka przemęczenia i wypalenia opiekunów.

Przed samorządem stoją jednak konkretne wyzwania. Najważniejsze będzie takie zorganizowanie usług, aby pomoc była dostępna regularnie, w odpowiednich godzinach i na odpowiednim poziomie jakości. Istotne będzie również zapewnienie odpowiedniej liczby osób świadczących usługi oraz dostosowanie zakresu wsparcia do potrzeb seniorów.

Zrobimy wszystko, aby tarnowscy seniorzy nie tylko usłyszeli o bonie senioralnym, ale przede wszystkim odczuli jego realne korzyści w codziennym życiu. Zależy nam, aby za tym programem szła konkretna pomoc i poczucie bezpieczeństwa.

6. Czy istnieje ryzyko, że bon senioralny pozostanie jedynie dobrym pomysłem na papierze, a w praktyce zabraknie środków lub osób do świadczenia usług opiekuńczych?

Nie chciałabym, aby bon senioralny stał się jedynie kolejnym programem, który dobrze wygląda w dokumentach, ale nie przekłada się na codzienne życie mieszkańców. Seniorzy nie potrzebują kolejnych obietnic, lecz realnej pomocy.

Wdrożenie bonu senioralnego będzie ważnym sprawdzianem dla Centrum Usług Społecznych. Kluczowe znaczenie będzie miało zapewnienie odpowiedniej organizacji usług, dostępności osób świadczących pomoc oraz ciągłości wsparcia. Nie mniej istotne będzie monitorowanie potrzeb seniorów i jakości realizowanych usług.

To duże zadanie organizacyjne, ale również szansa na dalszy rozwój lokalnego systemu usług społecznych. Chcemy, aby pomoc nie ograniczała się do samego przyznania wsparcia, lecz rzeczywiście docierała do osób, które jej potrzebują.

Mam nadzieję, że bon senioralny stanie się początkiem dalszego rozwoju usług społecznych w naszym mieście, a nie jedynie czasowym projektem. Chciałabym, aby jego efektem była realna poprawa jakości życia tarnowskich seniorów oraz większe poczucie bezpieczeństwa zarówno samych osób starszych, jak i ich rodzin.

Dziękuję za rozmowę!