Kiedy domowa opieka przestaje wystarczać

Już 10 milionów mieszkańców Polski ma co najmniej 60 lat, a ponad 1,6 miliona przekroczyło 80. rok życia, co zwiększa zapotrzebowanie na opiekę długoterminową. Coraz więcej rodzin staje więc przed dylematem, jak zapewnić opiekę bliskiej osobie, która traci samodzielność. Kiedy właściwym rozwiązaniem jest ZOL, kiedy hospicjum, ile trzeba czekać i za co płaci pacjent?

ZOL na NFZ jest przeznaczony przede wszystkim dla osób przewlekle chorych i niesamodzielnych, które nie wymagają hospitalizacji, ale potrzebują całodobowej opieki, pielęgnacji, leczenia i często rehabilitacji. Hospicjum zapewnia natomiast opiekę paliatywną pacjentom z nieuleczalnymi, postępującymi chorobami, koncentrując się na leczeniu bólu i innych objawów oraz jakości życia. Sam wiek nie przesądza o przyjęciu. Liczy się stan zdrowia i stopień samodzielności. Przy kwalifikacji do ZOL-u stosowana jest skala Barthel, oceniająca między innymi zdolność do jedzenia, przemieszczania się, korzystania z toalety, mycia i ubierania. Zasadniczym kryterium jest wynik 40 punktów lub mniej.

Na miejsce w ZOL-u trzeba poczekać

Centrum Zdrowia Tuchów prowadzi ZOL-e na NFZ w Dąbrowie Tarnowskiej i Siedliskach, hospicjum stacjonarne w Dąbrowie Tarnowskiej oraz komercyjną Przystań Dobra w Siedliskach. Dostępność miejsc w ZOL-ach jest ograniczona i zależy od placówki. W Dąbrowie Tarnowskiej średni czas oczekiwania wynosi obecnie około pół roku. O opiece warto więc pomyśleć wcześniej. Sygnałem może być narastająca niesamodzielność, upadki, problemy z higieną, jedzeniem, poruszaniem się czy przyjmowaniem leków. Dotyczy to także sytuacji, kiedy rodzina nie jest już w stanie zapewnić bezpiecznej całodobowej opieki. W Siedliskach obok ZOL-u na NFZ działa Przystań Dobra, czyli odrębna, komercyjna forma opieki długoterminowej, z własnymi zasadami przyjęcia i finansowania.

ZOL częściowo odpłatny, hospicjum bezpłatne

W ZOL-u na NFZ za świadczenia zdrowotne płaci Fundusz, natomiast pacjent uczestniczy w kosztach wyżywienia i zakwaterowania. Opłata nie może przekroczyć 70 proc. jego miesięcznego dochodu. Przystań Dobra działa według odrębnego cennika komercyjnego. Hospicjum stacjonarne w ramach NFZ jest dla pacjenta bezpłatne. Zapewnia między innymi opiekę lekarza i pielęgniarki, leczenie bólu i innych objawów, leczenie farmakologiczne, wsparcie psychologiczne, rehabilitację odpowiednią do stanu chorego, potrzebne badania i wyroby medyczne.

W hospicjum bez większej kolejki

W hospicjum CZT w Dąbrowie Tarnowskiej pacjenci są obecnie przyjmowani w miarę na bieżąco i nie ma większej kolejki. Warunkiem są wskazania medyczne do opieki paliatywnej i aktualna dostępność miejsca. Specjaliści zwracają uwagę, że decyzja o skorzystaniu z hospicjum często zapada zbyt późno. Wciąż ciąży na nim odium miejsca kojarzonego wyłącznie z ostatnimi dniami życia i rezygnacją z leczenia. Tymczasem opieka paliatywna jest wciąż leczeniem, którego głównym celem staje się kontrolowanie bólu i innych dokuczliwych objawów oraz poprawa komfortu chorego. ZOL i hospicjum nie są kolejnymi etapami tej samej opieki. Gdy głównym problemem jest przewlekła choroba, niesamodzielność i potrzeba całodobowej pielęgnacji, warto myśleć o opiece w ZOL-u. Gdy nieuleczalna, postępująca choroba wymaga specjalistycznego leczenia bólu i innych objawów, warto rozważyć opiekę hospicyjną.

Info: Marek Kołdras